قالب شعری رباعی و دوبیتی


۰۱ خرداد ۱۴۰۱ / ۱۵:۰۱:۱۵
۲۶۹
۱


قالب شعری رباعی و دوبیتی

رباعی و دوبیتی دو گونه شعری کاملا فارسی و ایرانی هستند که در نهایتِ ایجاز، به خلق مفاهیم دلنشین می‌پردازند. با همه شباهت‌های موجود، فرق رباعی و دوبیتی در وزن و مضمون این دو قالب کوتاه شعر نهفته است

رباعی و دو بیتی در ادبیات فارسی ایران زمین جزو سبک های محبوب و دل نشینی به شمار می رود که طرفداران به خصوص خودشان را دارند. هر کدام از این سبک ها نیز ویژگی های خود را دارا هستند. اما سوالی که پیش می آید این است که "تفاوت بین دوبیتی و رباعی" در چیست؟

تعریف رباعی: رباعی به شعری گفته می شود که از چهار مصراع تشکیل شده است.

تعریف دوبیتی: به شعری که دارای دوبیت باشد نیز دوبیتی می گویند.

راه تشخیص دوبیتی از رباعی

برای این که بتوانیم تشخیص دهیم که شعری دوبیتی است یا رباعی باید به هجای اول هر مصراع توجه کنیم. بدین صورت که اگر اولین هجای هر مصراع بلند باشد، آن شعر رباعی و اگر اولین هجای هر مصراع کوتاه باشد ،آن شعر دو بیتی است.

 هجای بلند = صامت + مصوت بلند ( با ،می ،سو )

هجای بلند= صامت+ مصوت کوتاه+ صامت(بر: ب،ــَـ ، ر

؛دل:د، ــِـ ، ل ؛ مُر : م، ـــُــ، ر )

هجای کوتاه = صامت + مصوت کوتاه : که : ک ، ــِــ ؛ 

پَ : پ، ــَـ ؛ .

تفاوت دوبیتی و رباعی در مضامین

به طور کلی مضمون دوبیتی و رباعی را این گونه می توان دسته بندی کرد که بیش تر موارد دوبیتی ها شامل مضامین غنایی هستند مانند داغ دل، عشق،  عرفان، گریه، یاد دوست سوز جدایی، درماندگی و... ولی رباعی اکثرا با مضامینی هم چون فلسفه ،چون و چرا و در برخی مواقع شک فلسفی همراه است. ‌هم چنین عده ای از افراد به اشعار رباعیاتی که در آواز و موسیقی به کار برده می شود ترانه و به موارد غیر از این دوبیتی می گویند.

شاعران معروف رباعی و دوبیتی

از مشهور ترین شاعران دوبیتی می‌توان باباطاهر  و دشتستانی را نام برد و از مشهور ترین شاعران رباعی می توان خیام،عطار، مولوی، اوحدالدین کرمانی، باباافضل کاشی و ابوسعید ابوالخیر و سنایی را نام برد 

۱. چون عهده نمی‌شود کسی فردا را     حالی خوش دار این دل پر سودا را

این بیت رباعی است یا دوبیتی؟ رباعی

 

۲.چون عاقبت کار جهان نیستی است    انگار که نیستی چو هستی خوش باش

این بیت رباعی است یا دوبیتی؟رباعی

 

۳.به صحرا بنگرم صحرا ته وینم     به دریا بنگرم دریا ته وینم

این بیت رباعی است یا دوبیتی؟ دوبیتی

 

۴.اگر یار مرا دیدی به خلوت     بگو ای بی وفا ای بی مروت

این بیت رباعی است یا دو بیتی؟ دوبیتی 

 

۵.برخیز و بیا بتا برای دل ما     حل کن به جمال خویشتن مشکل ما

این بیت رباعی است یا دوبیتی؟ رباعی 

برچسب‌های این مطلب:

ادبیات پایه دهم



برای درج دیدگاه باید ابتدا به عنوان کاربر به سایت وارد شده باشید.